Khủng hoảng tài chính Mỹ: Gây sốc toàn cầu

Ngày 15.9 trở thành ngày thứ hai đen tối khi hai tổ chức tài chính khổng lồ của Mỹ gục ngã, và một tập đoàn bảo hiểm hùng mạnh đang bên bờ phá sản. Hiệu ứng tức thời, thị trường chứng khoán toàn thế giới đỏ rực

Ngân hàng đầu tư Lehman, ra đời từ năm 1850, hôm 15.9 tuyên bố phá sản vì nợ ngân hàng 613 tỉ USD và nợ trái phiếu 155 tỉ USD, do thua lỗ trong các giao dịch liên quan đến bất động sản. Ba giờ sau, ngân hàng đầu tư Merrill Lynch, ra đời năm 1914, cũng quyết định “bán mình” cho ngân hàng Bank of America với giá 50 tỉ USD, do thua lỗ 45 tỉ USD trong các đầu tư thế chấp địa ốc. Tập đoàn American International Group (AIG), một thời là nhà bảo hiểm lớn nhất thế giới, thì đang thuyết phục cục Dự trữ liên bang (FED) hỗ trợ 40 tỉ USD để vượt qua khủng hoảng. Chỉ trong sáu tháng đầu năm nay, AIG đã lỗ 13,2 tỉ USD.

Nhà đầu tư tại Manila thẫn thờ trước sàn chứng khoán. Ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ, thị trường chứng khoán Philippines giảm 4,51% khi đóng cửa vào ngày hôm qua. Ảnh: Reuters

Dính chùm

Khi cổ phiếu Lehman bắt đầu mất giá trên thị trường chứng khoán, các nhà đầu tư bắt đầu so sánh giá trị chứng khoán của AIG và Lehman. Rồi họ nhận ra AIG đã định giá các danh mục chứng khoán có bảo chứng bằng thế chấp địa ốc quá cao – cao gấp đôi Lehman. AIG chết chùm theo Lehman. Từ đầu tháng 9, giá cổ phiếu của AIG đã rớt xuống dưới 6 USD. Trong khi giá cổ phiếu Lehman giảm 94% xuống còn 21 xu, cổ phiếu AIG giảm 61% xuống còn hơn 4 USD.

Sau vụ Bank of America mua ngân hàng Merrill Lynch, cổ phiếu của Bank of America giảm 21% xuống còn hơn 26 USD, cổ phiếu của Merrill Lynch vẫn dừng ở mức 17 USD, hầu như không tăng giá. Các chỉ số chứng khoán từ Dow Jones đến NASDAQ đều giảm điểm. Vụ sụp đổ của hai tập đoàn tài chính địa ốc Freddie Mac và Fannie Mae một tuần trước đó được xem là đã kích hoạt “cơn địa chấn” tài chính tuần này. Lúc này, các chuyên gia đang lo ngại khả năng đứng vững của hai ngân hàng đầu tư lớn nhất của Mỹ trong top 5 là Goldman Sachs và JP Morgan trước cuộc khủng hoảng dây chuyền này.

Theo thống đốc David Paterson của bang New York, nguyên nhân của cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay là do thiếu minh bạch: “Không ai thực sự hiểu rõ điều gì đang xảy ra… Những sáng kiến tài chính đã phản lại chúng ta. Điều tôi muốn khuyến khích bây giờ là càng chia sẻ thông tin với công chúng càng nhiều càng tốt để chúng ta có thể biết rõ quy mô của cuộc khủng hoảng này”. Giám đốc tài chính bang New York, ông Thomas DiNapoli tuy kêu gọi FED tích cực cứu AIG để “phục hồi niềm tin và ổn định thị trường”, nhưng vẫn phê phán các cơ quan điều hành tài chính Mỹ đã phớt lờ “các rủi ro quá mức và việc định giá vốn quá cao” của các ngân hàng. Trước cuộc khủng hoảng ở phố Wall, báo Financial Times của Anh nhận định rằng thời đại của những ngân hàng đầu tư đã kết thúc. Sẽ không thể tồn tại lâu dài nữa kiểu ngân hàng đầu tư làm mọi dịch vụ từ mua bán cổ phiếu, trái phiếu cho khách hàng, đến tư vấn cho các công ty, giao dịch kinh doanh bằng chính nguồn vốn của mình. Để tạo nguồn vốn cạnh tranh với các cơ quan tài chính tương tự, kiểu ngân hàng này sẵn sàng chọn những biện pháp phiêu lưu. Trong tương lai tất nhiên vẫn cần các ngân hàng đầu tư nhưng chúng sẽ nhỏ hơn và chuyên ngành hơn.

“Đại suy thoái”

Đó là từ mà các bài báo trên tờ New York Times nhắc đi nhắc lại suốt từ đầu tháng 9 đến nay. Tuy nhiên, nhiều nhà quan sát vẫn tỏ ra an tâm. Giáo sư Joseph Stiglitz, người từng được trao giải Nobel kinh tế, cho rằng cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay sẽ ít trầm trọng hơn cuộc đại suy thoái của những năm 1930: “Tất nhiên, chúng ta có thể sai lầm, nhưng quan điểm chung là ngày nay chúng ta có những công cụ về thuế và tiền tệ để tránh một cuộc đại suy thoái khác”. Nhà kinh tế này dự đoán tình hình sẽ tiếp tục xấu đi trên các thị trường tài chính và thị trường bất động sản, nhưng toàn cầu hoá sẽ phát huy vai trò của bộ phận giảm sốc. Một số nhà quan sát hy vọng việc thanh lý Lehman Brothers sẽ làm tăng nhanh quá trình cải cách đang tiến hành theo hướng tái cấu trúc khu vực tài chính.

Ở châu Á, các thị trường chứng khoán quan trọng nhất đóng cửa nghỉ lễ trong ngày thứ hai 15.9 nên tránh được ảnh hưởng từ Mỹ. Nhưng khi mở cửa lại vào ngày hôm qua, các sàn giao dịch ở khu vực này bắt đầu phủ một màu đỏ. Tại Tokyo, chỉ số Nikkei giảm 5,06% khi kết thúc phiên giao dịch sáng, trong khi chỉ số Kospi tại Seoul giảm 5,51%. Chỉ số Hang Seng tại Hong Kong giảm 6,54% ở những giao dịch đầu tiên, cùng lúc chỉ số composite Thượng Hải mất 3,29%. Thị trường chứng khoán Singapore cũng tụt giảm lúc mở cửa (-2,31%) cùng lúc với Đài Loan (-3,88%), Manila (-4,26%) và New Zealand (-2,30%).

Khắp nơi, các cổ phiếu ngân hàng bị tác động mạnh. Cổ phiếu của các ngân hàng lớn ở Nhật như Mizuho, Mitsubishi UFJ, Sumitomo Mitsui hoặc Resona Holdings, trong đó một số là chủ nợ lớn của Lehman Brothers, sụt giảm hơn 10%. Riêng cổ phiếu của Aozora Bank bị giảm đến 25%. Đây chính là chủ nợ chính của Lehman Brothers với số tiền cho vay 463 triệu USD theo như ghi nhận trong hồ sơ xin phá sản của ngân hàng Mỹ. Để trấn tĩnh các nhà đầu tư, ngân hàng trung ương của Nhật Bản và Hàn Quốc đã hứa sẽ làm mọi cách để ổn định thị trường. Hôm qua, ngân hàng Nhật Bản đã bơm 1.500 tỉ yen (10 tỉ euro) vào hệ thống ngân hàng, sau khi châu Âu bơm 30 tỉ euro vào hệ thống ngân hàng. Theo chính phủ các nước này, những phản ứng hiện thời với cuộc khủng hoảng ở Mỹ là thái quá.

Trần Ngọc Đăng – Quang Thái

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: