Nhật Bản: Chào đời một “thế hệ bị thua thiệt”

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đang tạo ra cho Nhật Bản một tầng lớp mới: “giới lao động nghèo” và nhiều bi kịch xã hội kèm theo “Giới lao động nghèo” ở đây là những người dù kiếm được việc làm nhưng vẫn không khá lên được, vì họ phải làm những công việc ngắn hạn và có lương thấp. Hơn nữa, họ có thể bị mất việc bất cứ lúc nào mà không được hưởng trợ cấp.

thehebithuathiet

Nhiều người trẻ ở Nhật bây giờ đến các tiệm internet để tìm việc qua mạng, và đọc truyện tranh chờ thời. Ảnh: Reuters

Báo chí Nhật gọi những người này là “thế hệ bị thua thiệt”. “Chỉ đến tối tôi mới biết được ngày mai tôi có việc gì để làm hay không”, một công nhân 36 tuổi, phát biểu như thế trong một cuộc hội thảo gần đây về lao động.

“Lấy vợ là câu chuyện thần tiên…”

Junpei Murasawa là một thanh niên lao động nghèo tiêu biểu cho tầng lớp mới này tại Nhật. Anh sống độc thân trong một căn hộ bé xíu ở thủ đô Tokyo, phải dùng chung nhà bếp và nhà vệ sinh với chín người khác. Anh không có thẻ bảo hiểm y tế bởi vì không có tiền đóng phí.

Anh kiếm được 882 USD/tháng bằng việc đóng gói vật tư tại một trung tâm tân trang và sửa chữa nhà. Anh nói: “Mỗi ngày trôi qua là mỗi ngày tôi sống trong sự lo lắng khôn cùng. Khi nghĩ về tương lai, nhiều đêm tôi không tài nào ngủ được”.

Anh hiếm khi ăn sáng hay ăn trưa, và bữa cơm tối thường là một tô mì ăn liền thuộc loại rẻ tiền. Hiện nay anh đang thuê căn hộ một phòng có diện tích 20m2 tại Tokyo với giá 343 USD/tháng.

Dù nghèo như vậy, nhưng anh vẫn chưa đủ “tiêu chuẩn” để hưởng trợ cấp của chính phủ, vì anh vẫn còn kiếm được tiền nhiều hơn những người khác. Chính phủ Nhật chỉ trợ cấp nhỏ giọt cho những người độc thân sống ở Tokyo có thu nhập dưới 833 USD/tháng.

Để đắp đổi qua ngày, anh không đi ăn uống ở bên ngoài, không hút thuốc, không xem phim ở rạp, không mua đĩa CD, không mua quần áo và cả sách báo. Anh nói: “Đôi khi tôi tự hỏi tôi đang sống để làm gì”.

Anh than thở: “Tôi không còn hy vọng về tương lai. Tôi đã gạt bỏ ý nghĩ lập gia đình bởi vì tôi không có đủ tiền. Lấy vợ cũng giống như một câu chuyện thần tiên đối với tôi”. Vì điều kiện tài chính quá eo hẹp, ngày càng có nhiều người như Murasawa không nghĩ đến chuyện lập gia đình. Nhiều người mắc bệnh cũng không dám đi bác sĩ vì họ không có tiền.

Ngay cả những người có công việc khá hơn cũng không yên tâm về tương lai của mình. Cô Sanae Yamaguchi, 26 tuổi đã có thời gian sống như Murasawa. Mãi đến năm 2007, cô mới tìm được một việc làm chính thức và lâu dài là kế toán viên cho một công ty kinh doanh dược phẩm ở Tokyo.

Cô từ chối tiết lộ lương của mình, nhưng cô cho biết cô có thể đi ăn tiệm với bạn bè, mua quần áo và mỹ phẩm. Cô hiện sống trong một căn hộ độc lập có đầy đủ các tiện nghi riêng như nhà vệ sinh và nhà bếp.

Nhưng cô Yamaguchi luôn thấy bất an. Cô giải thích: “Tôi luôn luôn lo sợ một ngày nào đó tôi lại rơi vào cảnh nghèo khổ như trước kia. Ở Nhật Bản bây giờ không còn có sự bảo đảm lâu dài về việc làm như trước kia nữa”.

Khoảng cách giàu – nghèo cao chưa từng có

Theo số liệu mới nhất của Chính phủ Nhật, số người có thu nhập dưới 19.610 USD/năm đã tăng 40% trong giai đoạn 2002 – 2006. Hiện nay, trong cơn khủng hoảng tài chính toàn cầu, con số đó đã lên đến hơn 10 triệu người. Thảm cảnh của những công nhân nghèo đã trở nên nặng nề hơn khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bắt đầu ảnh hưởng đến nền kinh tế Nhật.

Đây là một cú sốc cho một đất nước từng tự hào là một “pháo đài” trong cuộc đấu tranh cho bình đẳng kinh tế. Yoshio Sasajima, nhà kinh tế học thuộc đại học Meiji Gakuin ở Tokyo, phát biểu: “Từ trước đến nay chưa hề có một khoảng cách thu nhập lớn ở Nhật như hiện nay. Xã hội của chúng ta rõ ràng đang trở thành một xã hội có nhiều giai cấp”.

Ông Ichiro Ozawa, lãnh tụ của đảng Dân chủ, một đảng đối lập chính ở Nhật, nhìn nhận: “Nhật hiện có mức độ bất bình đẳng đứng hàng thứ tư trong các cường quốc. Cách đây 10 năm không ai có thể ngờ được điều này sẽ xảy ra. Nếu chúng ta cứ tiếp tục lờ đi tình trạng bất bình đẳng, nền kinh tế của chúng ta cuối cùng sẽ trở nên vô dụng và xã hội Nhật sẽ sụp đổ”.

Đây là hậu quả của cái gọi là “bong bóng kinh tế” trong đầu thập niên 90. Khi thị trường chứng khoán Tokyo sụp đổ, làm tiêu tan một giá trị tài sản vô cùng lớn, các tổng công ty đã phải cấu trúc lại bộ máy của họ bằng cách sa thải công nhân. Trong những năm gần đây, tình trạng đó lại được tiếp nối bởi những cuộc cải cách thị trường tự do, khiến cho khoảng cách giàu nghèo tại Nhật ngày càng tăng.

Một yếu tố quan trọng khác làm gia tăng tầng lớp lao động nghèo tại Nhật chính là sự phát triển ngày càng nhiều các công ty sử dụng lao động tạm thời. Bằng cách này, các công ty có điều kiện thuê mướn lao động mà không phải trả các khoản phúc lợi và có thể sa thải công nhân dễ dàng theo ý muốn. Nhằm mục đích cải tổ thị trường, năm 2004 Chính phủ Nhật đã tạo điều kiện cho các nhà sản xuất sử dụng lao động tạm thời. Từ đó số lượng công nhân dạng này đã tăng 40% lên đến 1,33 triệu người trong năm ngoái.

Trúc Thịnh (AP, Reuters)

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: