Nới dây cương các tập đoàn đến đâu?

Những chính sách chấn chỉnh siết chặt hoạt động của các tập đoàn, tổng công ty ngày hôm qua (16.12) có vẻ như bị áp lực phải nới lỏng.Các chính sách như yêu cầu cắt giảm, giãn, hoãn các công trình đầu tư bằng vốn ngân sách, hạn chế đầu tư ra ngoài lĩnh vực chính, chuẩn bị ban hành dự thảo nghị định về mô hình tập đoàn kinh tế, v.v… đặt ra trong năm 2008, nhưng hôm qua, tại cuộc họp với lãnh đạo các tập đoàn, tổng công ty về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2009, cái dây cương để níu giữ, kiềm chế đã có tín hiệu được nới lỏng.

Đáp lại yêu cầu của Chính phủ, các “anh cả đỏ” của nền kinh tế lại đề xuất khởi động lại các chương trình, dự án đầu tư lớn, lại đề xuất “phá rào” những cản trở về đấu thầu, triển khai dự án, xin giảm thuế… Và một số đề xuất ấy đã được lãnh đạo Chính phủ gật đầu.

Áp lực do giậu đổ

Những dấu hiệu suy giảm liên tục trong các tháng gần đây trên hầu hết các lĩnh vực quan trọng nhất của nền kinh tế: sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, du lịch, dịch vụ, giải ngân FDI… đã được bộ trưởng bộ Kế hoạch và đầu tư Võ Hồng Phúc báo cáo chi tiết tại cuộc họp. Để có thể giúp nền kinh tế duy trì tăng trưởng qua đó đảm bảo được vấn đề an sinh xã hội, theo ông Phúc, phải đẩy mạnh kích cầu đầu tư, bằng việc tăng cường giải ngân nguồn vốn ngân sách nhà nước, vốn trái phiếu chính phủ, vốn vay ODA, giải ngân vốn FDI…

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng phải nhấn mạnh nhiều lần rằng, kinh tế năm 2009 còn khó khăn hơn nhiều so với năm 2008. Trong bối cảnh đấy, trong năm nhóm giải pháp mà Chính phủ đã đề ra, nhóm giải pháp về kích cầu đầu tư, kích cầu tiêu dùng là quan trọng nhất. Theo ông, nếu không tập trung cho nhóm giải pháp này, tăng trưởng kinh tế mà giảm sâu 1%, 2% hay thậm chí xấu hơn, tới 3% thì tình hình ngày càng gay go. Người đứng đầu Chính phủ lo âu vì nếu sản xuất đình trệ, xảy ra thất nghiệp lớn thì Nhà nước không đủ ngân sách để trợ cấp trực tiếp. Do đó, vai trò của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước là rất quan trọng trong việc thúc đẩy đầu tư, đẩy mạnh sản xuất, xuất khẩu để duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Đón bắt được tín hiệu bật đèn xanh ấy, lãnh đạo nhiều tập đoàn, tổng công ty lớn đã mạnh dạn đề xuất việc tiếp tục đầu tư, khởi động lại các dự án đã bị cắt giảm, giãn, hoãn tiến độ trong thời kỳ “thắt chặt tiền tệ” trước đây.

Chủ tịch hội đồng quản trị tập đoàn Dầu khí Đinh La Thăng đề nghị cho mua sắm máy móc, thiết bị khai mỏ mà giá hiện đang rẻ ở nước ngoài, tiếp tục đầu tư cho các công trình dở dang; chủ tịch hội đồng quản trị tập đoàn Dệt may Lê Quốc Ân xin được hỗ trợ lãi suất từ gói kích cầu một tỉ USD để đầu tư các dự án sản xuất complê, sản xuất vải ở Nam Định. Tổng giám đốc tổng công ty Đường sắt Việt Nam Nguyễn Hữu Bằng đề xuất cho các tập đoàn, tổng công ty, các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác cũng được hưởng chính sách giảm, giãn thuế thu nhập doanh nghiệp với các doanh nghiệp vừa và nhỏ… Bởi theo ông này, có như thế mới “công bằng”.

Cũng nắm bắt rất nhanh chủ trương của Chính phủ cho phép áp dụng rộng rãi hơn các hình thức giao thầu, chỉ định thầu… cho các công trình xây dựng có vốn đầu tư dưới năm tỉ đồng, một số tổng giám đốc, chủ tịch hội đồng quản trị các tập đoàn đề xuất mạnh hơn, chủ tịch hội đồng quản trị tập đoàn Dầu khí đề nghị nên cho chỉ định thầu mạnh tay hơn vì chỉ cho chỉ định thầu các công trình từ 1 – 5 tỉ đồng thì cũng “không giải quyết vấn đề” bởi theo ông này, các công trình mà các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đầu tư ít có công trình có số tiền vài tỉ đó.

Bìm leo đến đâu?

Có thể thấy rằng, những quyết sách linh hoạt của Chính phủ như việc chỉ đạo giải ngân gói tiền một tỉ USD cho kích cầu chỉ tập trung cho một số dự án, công trình quan trọng bằng hình thức cấp bù lãi suất (ví dụ lãi suất vay 10% thì Nhà nước hỗ trợ để lãi suất còn 6,5%); theo đó lập quỹ bảo lãnh cho vay với doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiếp tục điều chỉnh hạ lãi suất cơ bản để giảm lãi suất cho vay… theo “tín hiệu của thị trường”.

Tuy nhiên, những đề xuất của các tập đoàn, tổng công ty nêu tại cuộc họp, sau khi nhận được tín hiệu cho thấy khó khăn của Chính phủ, có vẻ như đang quay lại điểm xuất phát về các vấn đề đối với tập đoàn và tổng công ty như, theo thực tế, nhiều năm những luồng vốn rót vào các công trình, dự án mà các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đã không đem lại hiệu quả.

Vấn đề có thể thấy rõ hơn qua báo cáo ngắn gọn của ông Phạm Viết Muôn, phó chủ nhiệm văn phòng Chính phủ hôm qua cho biết, năm nay, khối các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đã tăng được vốn chủ sở hữu 7,7%, tổng doanh thu tăng 38% và tổng lợi nhuận tăng 5%. Nhưng cũng chính ông Muôn nói rằng, hầu hết các “quả đấm thép” này đều chưa phát huy được lợi thế, tốc độ tăng trưởng chưa tương xứng với vốn đầu tư Nhà nước giao. Thậm chí, một số tổng công ty còn thua lỗ. Các con số thống kê năm nay vẫn cho thấy, ở các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, nhiều dự án đầu tư lớn chưa hiệu quả, suất đầu tư cao, đầu tư còn dàn trải…

Cho nên, nếu Nhà nước nới dây cương, cho các tập đoàn, tổng công ty tranh thủ các nguồn vốn từ trái phiếu, vốn vay ODA… tiếp tục phiêu lưu đầu tư vào các công trình đã bị giãn, hoãn trước đây (vì lý do chưa cấp thiết, kém hiệu quả) sẽ lại dẫn đến tình trạng đầu tư tràn lan, kém hiệu quả. Nền kinh tế vì thế không dễ được hồi phục và có được sự tăng trưởng bền vững về dài hạn. Những nguồn vốn ấy, theo một số chuyện gia mà chúng tôi tham khảo, tại sao không được phân bổ, điều chỉnh cho khối doanh nghiệp dân doanh, nơi được coi có hiệu quả sản xuất, kinh doanh, đóng góp lớn hơn cho nền kinh tế về xuất khẩu, giải quyết công ăn việc làm…?

Hơn nữa, những quy định cần thiết mà luật pháp đã đặt ra như quy định về đấu thầu, nếu không còn được thực hiện nghiêm ngặt để ràng buộc trách nhiệm chủ đầu tư, người ra quyết định đầu tư thì nguồn vốn nhà nước liệu sẽ còn chảy vào đúng chỗ?

Ngay tại cuộc họp, đã có ý kiến cho rằng, vẫn phải tổ chức đấu thầu nhưng cải tổ lại cách tổ chức, thủ tục, phân quyền rõ ràng để hội đồng quản trị các tập đoàn chịu trách nhiệm. Đó là kiến nghị rất hợp lý mà lãnh đạo Chính phủ, thiết nghĩ, vẫn cần nắm chắc dây, kìm cương các tập đoàn, tổng công ty… thường vẫn được ví như những chú ngựa bất kham.

Mạnh Quân

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: